Phân tích bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh

(Văn mẫu lớp 9) – Phân tích bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh với những cảm nhận của tác giả về mùa thu cũng như nghệ thuật nhân hóa tài tình qua lời thơ mang nét buồn man mác.

Đề bài: Phân tích bài thơ Sang thu

BÀI LÀM

Những khoảnh khắc giao mùa, đặc biệt là màu thu luôn mang đến những khoảng không gian và thời gian đẹp của tự nhiên. Mùa thu khiến con người cảm nhận được sự nhẹ nhàng, man mác cùng những rung động khi hòa mình với thiên nhiên mùa thu vàng. Tất cả những cảm nhận này đều được Hữu Thỉnh thể hiện thành công trong bài thơ “Sang thu”. Bài thơ mang đến những cảm nhận về sự thay đổi nhẹ nhàng khi tiết trời dần chuyển sang thu mang theo cảm nhận se lạnh. 

Hai câu thơ đầu của bài thơ đã tái hiện thành công khoảnh khắc tác giả nhận ra đã bước sang mùa thu. Không phải là những hình ảnh quen thuộc của “con nai vàng ngơ ngác, đạp trên lá vàng khô”. Đó là một hình ảnh rất quen thuộc và gần gũi “ hương ổi” là điểm đặc trưng của mùa thu.

    “Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
           Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về”

Hương ổi được biết đến như là mùi hương đặc trưng khi thu đến. Tác giả bất chợt nhận ra hương vị quen thuộc của ổi mang đến cảm nhận  ấm áp của miền quê mộc mạc. Mùi hương nhẹ nhàng “phả” vào trong gió đã mang theo một chút cảm giác gió lạnh quen thuộc. Kết hợp với đó, tác giả sử dụng động từ “chùng chình” để để làm phép nhân hóa chuyển động của sương trong mùa thu đều nhẹ nhàng và chầm chậm như những bước đi của mùa thu.

phan-tich-bai-tho-sang-thu-1

Ngay từ những câu thơ đầu tiên, nhà thơ đã sử dụng cụm từ “ bỗng nhận ra” để chỉ sự bất ngờ và đột ngột ngỡ như đã bỏ quên một điều gì đó. Đến câu thơ cuối, sau những dấu hiệu như hương ổi, gió se, sương thu, thi sĩ của chúng ta cũng đã phải thốt lên những lời thì thầm với tự tình “hình như thu đã về”. Những chuyển biến rất nhẹ nhàng, khoan thai về mùa thu mang đến nhiều cảm xúc trong lòng nhà thi sĩ. 

      “Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
     Vắt nửa mình sang thu”

Nếu ở khổ thơ đầu, bức tranh mùa thu vẫn chỉ là cảm nhận ban đầu có chút mơ hồ của tác giả chỉ với khoảng sân vườn và ngõ nhỏ. Trong khổ thơ thứ hai này, nhà thơ Hữu Thỉnh khéo léo khi chuyển không gian nghệ thuật mở rộng không gian rộng lớn hơn không còn là những cảm nhận ban đầu về mùa thu trong ngõ nhỏ.

Bức tranh nghệ thuật của mùa thu đã được chuyển sang khoảng không gian cánh đồng với dòng sông, khoảng bầu trời cao với những “đám mây mùa hạ”.  Những cảm nhận về dòng sông không còn cuồn cuộn chảy mà đã nhường chỗ cho dòng sông với dòng chảy “dềnh dàng” không còn sự vội vã của thời gian. Hình ảnh “chim bắt đầu vội vã” được xem như là dấu hiệu của tiết trời xe lạnh, các loại chim bắt đầu di cư về nơi ấm áp hơn. Chỉ với hai câu thơ, tác giả để mang đến một bức tranh đầy nhẹ nhàng, lãng mạn chứa đầy thị vị.

phan-tich-bai-tho-sang-thu

 Đặc biệt, khi nhà thơ sử dụng hình ảnh đám mây “vắt nửa mình sang thu” tạo nên hình ảnh mà người đọc đều có thể tượng tượng về hình ảnh những đám mây trắng mong manh như những chiếc khăn voan dịu dàng của thiếu nữ để ám chỉ mùa thu vẫn luôn lãng mạn như vậy. Cả khổ thơ, tác giả đã sử dụng rất nhiều những hình ảnh nhân hóa “sông dềnh dàng”, “chim vội vã” “vắt nửa mình” đều là những sự vật nhưng lại có hành động như con người. Tất cả đều được sử dụng để tạo nên khung cảnh mùa hạ đều đang dần được thay áo mới để chuyển sang không gian mùa thu đang chớm nở.

“ Vẫn còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa
Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi”

Nếu ở hai khổ thơ trên, tác giả sử dụng nghệ thuật nhân hóa, dùng từ để chỉ về những sự thay đổi trong tiết trời mùa thu. Ở khổ thơ thứ ba, còn gợi nhớ cho người đọc đến những giông gió, cuộc đời thăng trầm của mỗi người khiến con người ta cảm thấy bất ngờ và đầy bị động. Tác giả đã thể hiện được sự tài tình khi lồng ghép từ ngữ miêu tả với những suy nghĩ và liên tưởng đến những người lớn tuổi đã từng trải qua bao mưa gió với hình ảnh “hàng cây đứng tuổi”. 

Chính những suy tư, chiêm nghiệm về cuộc đời ở khổ thơ cuối đã mang đến cho bài thơ “Sang thu” giàu ý nghĩa sâu sắc. Những hình ảnh đẹp từ cách sử dụng từ ngữ nhân hóa để miêu tả các sự việc trong mùa thu đầy lãng mạn. Điều này khiến người đọc liên tưởng đến những khó khăn đã từng trải qua trong cuộc sống, khó khăn nào cũng sẽ qua đi.

Chính những ý nghĩa đẹp của bài thơ cùng nghệ thuật dùng từ đơn giản nhưng phong phú đã tạo nên dấu ấn sâu đậm trong lòng các độc giả. Bởi vậy mà bài thơ “Sang thu” của Hữu Thỉnh vẫn luôn được nhắc đến khi tìm hiểu những bài thơ mùa thu hay của văn học thơ ca Việt Nam. 

BÀI LÀM VĂN SỐ 2 CỦA BẠN NGUYỄN NHẬT LINH

Đề bài: Phân tích bài Sang thu của Hữu Thỉnh.

Phân tích bài Sang thu của Hữu Thỉnh để thấy được những nét thu vừa “chớm nở”, đẹp và đầy êm đềm của Hữu Thỉnh, mang đến những cảm xúc rất riêng. 

BÀI LÀM

Nói về đề tài mùa thu, trong kho tàng văn thơ Việt Nam có rất nhiều tác phẩm tuyệt vời. Trong số đó, bài thơ ngũ ngôn Sang thu với những nét thu vừa “chớm nở”, đầy êm đềm của Hữu Thỉnh lại mang đến những cảm xúc rất riêng. Chúng ta hãy cùng phân tích bài Sang thu của Hữu Thỉnh để nhìn thấy rõ những nét đẹp của mùa “tình” nhất trong năm qua cái nhìn đầy lãng mạn của tác giả.

Bài thơ Sang thu được viết theo thể thơ ngũ ngôn, được rất nhiều người yêu thích và bao gồm 3 khổ. Trong mỗi khổ thơ, tác giả đã khéo léo thể hiện một nét đẹp riêng của mùa thu, đó là nét đẹp êm đềm của đất trời trong những buổi đầu thu. Thông qua những cảnh tượng đẹp đẽ của miền đồng quê phía Bắc Việt Nam, tác giả còn thể hiện được một sự cảm nhận, tình cảm bâng khuâng và sự rung động đầy tinh tế. Bút pháp nghệ thuật được sử dụng vô cùng tài hoa, khiến người đọc có cảm giác nhẹ nhàng, thanh tao, đọc mà thấy cả trời thu đang hiện ra trước mắt.

Mùa thu của nhà thơ Hữu Thỉnh được mô tả bằng những hình ảnh vô cùng quen thuộc của làng quê Việt Nam. Nó không phải là một “áo mơ phai dệt lá vàng” mơ hồ của Xuân Diệu trong Đây mùa thu tới mà lại là một “hương ổi phả vào trong gió se” rất đỗi thân thương. Đặc trưng của mùa thu, chính là cái se lạnh của làn gió và chắc chắn không thể nào thiếu được hương vị nồng nàn đi dọc suốt cả một bầu trời tuổi thơ. Mùa thu đến vô cùng bất chợt, không báo hiệu trước mà ngay lập tức khiến tác giả giật mình nhận ra. Nhà thơ Hữu Thỉnh không tả quá sâu mà chỉ gợi cho người đọc một sự liên tưởng thú vị đến những trái ổi chín đang tỏa hương thơm ngọt lành cùng với sự hòa quyện giữa không gian đất trời và lòng người.

Sau 2 hình ảnh “hương ổi” và “gió se”, tác giả lại tiếp tục vẽ tiếp mùa thu của mình qua sương thu. Sương thu “chùng chình”, nhẹ nhàng đi qua ngõ để như khẽ nói với tác giả rằng mùa thu đã về. Bằng biện pháp nghệ thuật nhân hóa, câu thơ trở nên sinh động và mới mẻ hơn nhiều. Nét thoáng nhận ra đầy mơ hồ của tác giả về mùa thu đến cũng khiến giọng thơ trở nên nhẹ nhàng và mênh mông hơn, cuốn hút hơn.

Khi nói đến phân tích bài Sang thu của Hữu Thỉnh thì không thể không kể đến một không gian nghệ thuật có đầy đủ cả chiều cao, độ rộng, có bầu trời, cánh chim bay, có cả dòng sông dài quyến rũ. Mùa thu chính là thời điểm để vạn vật thay mình, con sông trôi chậm chạp hơn nhưng những cánh chim lại vội vã hơn để bay về phương Nam tránh rét. Đặc biệt, hình ảnh “đám mây vắt nửa mình sang thu” cũng độc đáo không kém, thể hiện được cách chọn từ ngữ của tác giả đầy sáng tạo.y sáng tạo.

Ngược lại với vẻ đẹp của mùa thu trong 2 khổ thơ đầu, 4 dòng thơ cuối là dòng tự sự và những cảm nhận riêng của tác giả. Khi ngắm nhìn vạn vật trong buổi đầu thu, nhà thơ Hữu Thỉnh gợi tả đến sự hiện hữu của thiên nhiên và khiến ta suy ngẫm về cuộc đời. Những thay đổi, biến động và khó khăn thử thách cũng không còn là một điều gì đó quá to tát, và chúng cũng không còn khiến “hàng cây đứng tuổi” phải lao đao.

Sang thu đã thể hiện một nét rất riêng và rất đẹp về trời thu Việt Nam theo cách hồn nhiên, lắng đọng nhất. Những tiếng lòng gửi gắm và báo hiệu một mùa thu mới của quê hương đất nước, một tiếng thu thiết tha nồng hậu chắc chắn sẽ còn làm “say” rất nhiều tâm hồn yêu thơ về sau.

>>>Xem thêm: Phân tích bài thơ Đoàn thuyền đánh cá


 

 

Post Author: admin