Phân tích bài thơ Thuật Hoài của Phạm Ngũ Lão

(Văn mẫu hay lớp 10) – Thuật hoài là một bài thơ thất ngôn bát cú với nội dung súc tích, cô đọng, sâu sắc Phạm Ngũ Lão đã thể hiện được quan niệm về con người trong văn học phương Đông. Em hãy phân tích bài thơ Thuật Hoài của Phạm Ngũ Lão để làm rõ điều đó.

Đề bài: Phân tích bài thơ Thuật Hoài của Phạm Ngũ Lão

BÀI LÀM

Phạm Ngũ Lão xuất thân từ tầng lớp bình dân và trở thành một danh tướng đời Trần có tài cao, chí lớn. Ông nhanh chóng trở thành tùy tướng, một cánh tay đắc lực bên cạnh Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn. Phạm Ngũ Lão rất ít khi viết thơ văn nhưng những tác phẩm của ông đều mang đến những dấu ấn riêng đặc sắc, thể hiện hoài bão, chí khí của một người anh hùng đầu đội trời chân đạp đất. Bài thơ “Thuật hoài” của ông cũng không phải ngoại lệ, nó thể hiện tình yêu nước ngọt ngào và khát vọng cống hiến khi nước nhà bị giặc xâm hại. 

Hoành sóc giang sơn kháp kỉ thu
Tam quân tì hổ khí thôn ngưu
Nam nhi vị liễu công danh trái
Tu thính nhân gian thuyết Vũ Hầu.

Hình tượng người tráng sĩ với tư thế hiên ngang, sừng sững đứng giữa thiên nhiên hùng vĩ được ông sử dụng để mở đầu cho bài thơ. Đó chính là một hình mẫu lý tưởng cho toàn quân dân nhà Trần trong những năm kháng chiến chống giặc ngoại xâm.

phan-tich-bai-tho-thuat-hoai-cua-pham-ngu-lao

Phạm Ngũ Lão sử dụng thuật ngữ, “hoành sóc” đại diện tư thế oai phong, lẫm liệt, luôn sẵn sàng trong mọi cuộc chiến quân thù. Đó chính là cách miêu tả ngắn gọn, cô đọng, súc tích vẫn thường gặp trong thơ văn của Phạm Ngũ Lão.

Trong không gian rộng lớn, bao la, con người thật nhỏ bé, nhưng khí phách hiên ngang đó khiến người tráng sĩ trở nên to lớn đến lạ. “Tháp kỉ thu” chính là để chỉ dáng đứng nguyên vẹn, sừng sững như bàn thạch, không hề bị lung lay trước mọi quân thù. Dù cho không gian có rộng lớn đến đâu, thời gian có dài đến mấy thì lòng người vẫn không hề thay đổi, tinh thần đoàn kết dân tộc vẫn còn mãi, chẳng gì xoay chuyển được.

Ngay cả “tam quân” thời Trần cũng được Phạm Ngũ Lão khắc họa một cách phi thường, mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Tác giả đã sử dụng phước pháp ẩn dụ, phóng đại “hổ khí thôn ngưu” mang tầm vóc lớn, nhằm tái hiện khí thế oai phong của đội quân nhà Trần.

Nam nhi vị liễu công danh trái
Tu thính nhân gian thuyết Vũ Hầu
(Công danh nam tử còn vương nợ
Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ Hầu)

Trong những câu thơ cuối, tác giả đã nhắc đến món nợ công danh với một đại trượng phu trong thiên hạ. Thời xa xưa, con đường công danh với một nam nhân là vô cùng quan trọng. Việc thi cử, học hành, đỗ đạt đều nhằm mục đích trả hết món nợ công danh với đời. Qua câu thơ, Phạm Ngũ Lão đã thể hiện khát khao, nỗi lòng của bản thân muốn cống hiến cho giang sơn, cho đất nước để trả món nợ công danh của một đấng nam nhi.

phan-tich-bai-tho-thuat-hoai-cua-pham-ngu-lao-1

Phạm Ngũ Lão là một danh tướng và đã có công rất lớn với đất nước thời nhà Trần, ấy vậy mà ông vẫn luôn cảm thấy hổ thẹn khi nghe “thuyết Vũ Hầu”. Ông đã so sánh bản thân với Vũ Hầu là một người đá trí đa mưu, một Gia Cát Lượng trong thời Tam Quốc để nói lên sự hổ thẹn của mình. Tuy nhiên đó lại là cái thẹn của một nhân cách cao đẹp, một vị anh hùng vừa có tâm, vừa có tầm đáng kính.

Thuật hoài hay Tỏ lòng là một bài thơ thất ngôn bát cú đầy ý nhân văn. Với nội dung xúc tích, cô đọng, sâu sắc Phạm Ngũ Lão đã thể hiện được quan niệm về con người trong văn học phương Đông. Một hình ảnh đẹp về con người Việt Nam đời Trần vừa mang tầm vóc vũ trụ, vừa có trách nhiệm với cộng đồng, vừa lắng sâu một nỗi lòng cao cả của vị anh hùng luôn sẵn sàng hi sinh cho dân tộc.
 

Post Author: admin